Mukhang simple ang paggawa ng budget: isulat ang kita, ilista ang mga gastusin, at tiyaking hindi ka gagastos nang higit sa kinikita mo.
Pero hindi palaging ganoon kaayos ang totoong buhay.
Nagbabago ang mga bayarin. Mas mahal ang grocery kaysa sa inaasahan. Biglang may kailangan ang anak para sa paaralan. Kailangang ipaayos ang sasakyan. Napabili ka ng pagkain sa labas dahil mahaba ang araw mo at wala ka nang oras magluto.
Hindi awtomatikong ibig sabihin ng mga ito na hindi ka marunong mag-budget.
Madalas, ang problema ay gumagawa tayo ng budget batay sa paraan ng paggastos na gusto natin, sa halip na sa aktuwal nating pamumuhay.
Dapat makatulong ang budget sa paggawa ng mga desisyon, hindi magparamdam sa iyo ng pagkakasala tuwing may hindi nasusunod sa plano.
Narito ang walong karaniwang pagkakamali na maaaring magpahirap sa pamamahala ng pera, at ang mga praktikal na paraan para maiwasan ang mga ito.
1. Gumagawa ng Budget Nang Hindi Tinitingnan ang Aktuwal na Gastos
Isa sa pinakamadaling pagkakamali ay ang paghula lang kung magkano ang nagagastos mo.
Halimbawa, baka iniisip mong 3000 pesos ang nagagastos mo sa grocery bawat buwan, pero makikita sa mga transaksiyon mo sa bangko na mas malapit pala ito sa 3500 pesos.
Maaari rin itong mangyari sa pagkain sa labas, transportasyon, pamimili, mga subscription, at maliliit na pang-araw-araw na bili.
Kapag hindi makatotohanan ang mga numerong pinagbatayan ng budget mo, napakahirap itong sundin.
Ang Mas Mabuting Gawin
Bago gumawa ng budget, suriin ang mga transaksiyon mo sa bangko at credit card sa loob ng kahit isang buwan.
Huwag mo munang husgahan ang mga numero. Alamin mo lang muna kung magkano talaga ang mga ito.
Ang pag-alam sa aktuwal mong gastos ay magbibigay sa iyo ng makatotohanang panimulang punto. Mula roon, makakapagpasya ka kung aling mga gastusin ang kailangang manatili at alin ang gusto mong baguhin.
2. Nakakalimutan ang Maliliit na Bili
Madaling balewalain ang maliliit na bili dahil kapag tiningnan nang paisa-isa, parang hindi naman mahalaga ang mga ito.
Ang 300 pesos na binili online, 300 pesos na tanghalian, o mabilisang pagpunta sa tindahan ay maaaring hindi magmukhang malaking desisyon tungkol sa pera.
Pero kapag nagsama-sama ang maraming maliliit na bili sa loob ng buwan, maaari itong maging nakakagulat na malaking halaga.
Halimbawa:
- 500 pesos sa maliliit na biling pangkaginhawahan bawat linggo
- 200 pesos para sa isang subscription
- 300 pesos sa paminsan-minsang takeout
- 500 pesos sa mga biglaang bili
Aabot na iyon sa 1500 pesos sa isang buwan.
Hindi layunin nitong sabihing mali ang bawat isa sa mga biling iyon.
Ang mahalagang tanong ay kung alam mong ganoon na pala kalaki ang kabuuang nagagastos mo.
Ang Mas Mabuting Gawin
Itala ang maliliit na bili kasama ng malalaking bayarin.
Kapag nakita mo na ang kabuuan, makakapagpasya ka kung ayos sa iyo ang halagang iyon o kung mas kapaki-pakinabang na ilaan ang ilan sa perang iyon sa ibang bagay.
3. Masyadong Mahigpit ang Budget
Kapag seryoso kang mag-ipon, nakatutuksong bawasan agad ang lahat.
Walang pagkain sa labas.
Walang kape.
Walang pamimili.
Walang libangan.
Sa papel, maaaring napakaganda ng budget na iyon.
Pero sa totoong buhay, maaaring mahirap itong panindigan.
Kung wala ni kaunting puwang sa budget mo para sa mga bagay na kinagigiliwan mo, maaaring maramdaman mong nabigo ka na agad dahil lang sa isang hindi inaasahang bili.
Ang Mas Mabuting Gawin
Kung kaya ng iyong pananalapi, maglaan ng makatwirang halaga para sa personal o pampamilyang gastusin.
Kahit maliit na halaga, nagbibigay ito ng puwang para masiyahan sa isang bagay nang hindi iniisip kung nasira mo na ang budget mo.
Dapat bigyan ng direksiyon ng pagba-budget ang iyong pera, hindi alisin ang lahat ng nagbibigay-saya sa buhay.
4. Inaakalang Pare-pareho ang Bawat Buwan
Maaaring mas mataas ang bayarin mo sa kuryente sa ilang panahon.
Maaaring may mga kaarawan, gastusin sa paaralan, bakasyon, pagpapaayos ng sasakyan, gastusing medikal, o taunang bayarin na hindi naman dumarating bawat buwan.
Kung mga regular na buwanang bayarin lang ang kasama sa budget, maaaring magmukhang emergency ang mga gastusing ito kahit ang ilan ay maaari namang paghandaan.
Ang Mas Mabuting Gawin
Tumingin lampas sa kasalukuyang buwan.
Isipin ang mga gastusing alam mong darating sa susunod na tatlo hanggang anim na buwan.
Kung alam mong kakailanganin mo ng 1000 pesos pagkalipas ng tatlong buwan, maaaring mas madali ang magtabi ng 300 pesos bawat buwan kaysa hanapin ang buong 1000 pesos pagdating ng bayarin.
5. Hindi Naglalaan para sa mga Biglaang Gastusin
Hindi lahat ng gastusin ay mahuhulaan.
Nasasira ang sasakyan. Humihinto sa paggana ang mga gamit sa bahay. Nagkakasakit ang mga bata. May biglang kailangang ipaayos sa bahay.
Kung nakalaan na para sa paggastos ang bawat pera sa budget, maaaring mapilitan kang gumamit ng credit card o mangutang kapag may hindi inaasahang gastusin.
Ang Mas Mabuting Gawin
Kung posible, magsimulang bumuo ng maliit na pondong pang-emergency.
Hindi mo kailangang magkaroon agad ng libo-libong bago ito maging kapaki-pakinabang.
Maaaring 200 pesos muna ang una mong layunin.
Pagkatapos, 300 pesos.
Pagkatapos, 500 pesos.
Hindi malulutas ng maliit na pondong pang-emergency ang bawat problema sa pera, pero makapagbibigay ito ng kaunting luwag kapag may biglaang nangyari.
6. Gumagawa ng Budget Pero Hindi Na Ito Binabalikan
Hindi sapat na gumawa ng budget nang minsan at pagkatapos ay kalimutan na ito.
Maaaring nakasaad sa una mong plano na 3000 peos ang puwede mong gastusin sa grocery, pero sa kalagitnaan pa lang ng buwan ay 2000 pesos na ang nagagastos mo.
Kung sa katapusan mo pa ng buwan titingnan ang budget, huli na para mag-adjust.
Ang Mas Mabuting Gawin
Regular na tingnan ang iyong paggastos.
Hindi mo naman kailangang tingnan ito araw-araw.
Para sa maraming tao, sapat na ang isang beses sa isang linggo para makita kung nasusunod pa ang plano.
Ang limang minutong pagsusuri bawat linggo ay makakatulong para makagawa ng maliliit na pagbabago bago pa lumaki ang problema.
7. Iniisip na Nabigo ang Buong Budget Dahil Lumampas sa Isang Kategorya
Halimbawa, naglaan ka ng 1000 para sa grocery pero 1500 ang nagastos mo.
Hindi ibig sabihin niyon na nabigo ang buong budget mo.
Baka tumaas ang presyo ng pagkain.
Baka may mga bisita kayo.
O baka mas mababa lang sa aktuwal na kailangan ng inyong pamilya ang halagang inilaan mo.
Plano ang budget, at kung minsan ay kailangang baguhin ang plano.
Ang Mas Mabuting Gawin
Tingnan kung bakit ka lumampas sa budget.
Kung minsan lang ito nangyari, maaaring wala kang kailangang baguhin.
Pero kung palagi kang naglalaan ng 1000 at gumagastos ng 2000, maaaring kailangang malaman kung bakit lumalagpas ka sa budget.
Pagkatapos, maaari mong tingnan ang ibang kategorya at magpasya kung may gastusing puwedeng bawasan doon.
8. Naniniwalang Kailangan Muna ng Sobrang Pera Bago Mag-budget
Maaaring isa ito sa pinakamalalaking pagkakamali sa pagba-budget.
Kapag halos nauubos ang sweldo bago dumating ang susunod, madaling isipin:
“Magsisimula akong mag-budget kapag mas malaki na ang pera ko.”
Pero hindi lang para sa pagpapasya kung saan ilalaan ang sobrang pera ang pagba-budget.
Makakatulong din ito para maunawaan kung ano ang nangyayari sa perang mayroon ka ngayon.
Kapag pinagsama-sama mo ang lahat ng gastusin, maaaring mapansin mo ang subscription na hindi mo na kailangan, gastusing puwedeng bawasan, o perang maaari mong ilaan sa mas mahalagang bagay.
Baka makakita ka ng 500 pesos.
Baka 300 lang.
O baka matuklasan mong wala na talagang natitira pagkatapos bayaran ang mga pangunahing pangangailangan.
Mahalaga rin ang impormasyong iyon.
Kung palaging mas mataas ang mga pangunahing gastusin mo kaysa sa kita, maaaring hindi sapat ang pagbawas sa maliliit na bili. Baka kailangan mong tingnan ang mas malalaking gastusin, dagdag na pagkakakitaan, tulong na maaari mong makuha, o iba pang opsiyon sa pananalapi.
Hindi kayang lumikha ng budget ng perang wala naman.
Ang kaya nitong gawin ay ipakita nang malinaw ang tunay mong kalagayan.
Hindi Kailangang Perpekto ang Budget Mo
Isa sa mga pinakamahalagang natutuhan ko tungkol sa pagba-budget ay hindi kailangang eksaktong magtugma ang mga numero bawat buwan.
May mga buwang mas madali.
May mga buwang may biglaang gastusin.
Minsan, mas malaki ang magagastos mo kaysa sa pinlano.
Minsan naman, makakahanap ka ng paraan para mas mababa ang gastusin.
Ang mahalaga ay binibigyan mo ng pansin ang nangyayari.
Sa halip na dumating sa katapusan ng buwan at magtaka kung saan napunta ang pera mo, maaari mong tingnan ang budget at maunawaan ang nangyari.
Pagkatapos, makakagawa ka ng mas maayos na plano para sa susunod na buwan.
Isang Simpleng Paraan ng Pagba-budget
Hindi mo kailangan ng komplikadong sistema para magsimula.
Subukan ang simpleng paraang ito:
- Isulat ang buwanang kita mo. Alamin kung magkano talaga ang perang maaari mong gamitin.
- Ilista ang mga pangunahing bayarin. Isama ang tirahan, utilities, grocery, transportasyon, insurance, at mga kinakailangang bayad sa utang.
- Suriin ang iba pang paggastos. Tingnan ang mga subscription, pagkain sa labas, pamimili, libangan, at maliliit na bili.
- Paghandaan ang mga darating na gastusin. Isipin ang mga bayarin o pangyayaring maaaring dumating sa susunod na ilang buwan.
- Maglaan ng kaunting puwang para makapag-adjust. Kung posible, magtabi ng maliit na halaga para sa personal na gastos at pondong pang-emergency.
- Tingnan ang budget minsan sa isang linggo. Alamin kung ano ang gumagana at mag-adjust bago matapos ang buwan.
Ang Layunin ay Kamalayan, Hindi Pagiging Perpekto
Hindi tungkol sa pagiging perpekto sa pera ang pagba-budget.
Tungkol ito sa pagiging mas mulat sa iyong mga pagpili.
Kapag alam mo kung saan napupunta ang pera mo, makakapagpasya ka kung ang paggastos mo ay naaayon sa pinakamahalaga sa iyo at sa iyong pamilya.
Minsan, matutulungan ka ng pagba-budget na makita ang mga gastusing hindi kailangan.
Minsan, ipapakita nitong kailangan mong baguhin ang iyong inaasahan.
At minsan, makukumpirma nitong hindi talaga sapat ang kita para sa kasalukuyan mong mga gastusin.
Kapaki-pakinabang ang lahat ng impormasyong iyon.
Hindi sinasabi ng isang maayos na budget na nabigo ka. Binibigyan ka nito ng impormasyon para makapagpasya kung ano ang susunod mong gagawin.
Gawing Mas Malinaw ang Iyong Budget
Magsimula sa pagsasama ng kita at mga gastusin sa iisang lugar. Makakatulong ang mga libreng budgeting tool ng Everyday Insight para ayusin ang iyong paggastos, makita ang mga gastusing hindi kailangan, at gumawa ng mas makatotohanang plano para sa pera mo.
Tingnan ang mga Budgeting Tool